Κλιματική αλλαγή – αλήθεια ή μυθοπλασία

Η 24η Διάσκεψη της UN για την Κλιματική Αλλαγή πραγματοποιείται στο Κατοβίτσε από τις 2 έως τις 11 Δεκεμβρίου 2018. Στη συνάντηση στην πολωνική πόλη θα αποφασιστεί ποια δικαιώματα και υποχρεώσεις θα έχουν οι μεμονωμένες χώρες προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που τέθηκαν στη Συμφωνία του Παρισιού του 2015.

Για 11 ημέρες, πολιτικοί και ειδικοί από όλο τον κόσμο θα συζητήσουν τα πιεστικά κλιματικά ζητήματα στο Κατοβίτσε, μια μικρή βιομηχανική πόλη που βρίσκεται στην καρδιά της πολωνικής βιομηχανίας εξόρυξης άνθρακα.

 

Η Παγκόσμια Τράπεζα διπλασιάζει τη χρηματοδότηση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής

Πριν από μία εβδομάδα, η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει 200 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (176 δισεκατομμύρια ευρώ) σε χώρες που χρειάζονται βοήθεια για να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της παγκόσμιας θέρμανσης και να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα κεφάλαια θα είναι διαθέσιμα στην περίοδο 2021–2025. Η οικονομική στήριξη είναι διπλάσια από το ποσό που χορήγησε η Παγκόσμια Τράπεζα για την πρώτη 5ετή περίοδο μετά την υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα.

Επιπλέον, οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν δεσμευτεί ότι από το 2020 και μετά, 100 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως από ιδιωτικά και δημόσια κεφάλαια θα διατεθούν. Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο ακριβώς σε ποιον θα κατευθυνθούν αυτά τα πρόσθετα κεφάλαια και ποιες δεσμεύσεις θα αναληφθούν στο πλαίσιο της κοινής κλιματικής πολιτικής.

 

Ο ΟΗΕ καλεί για πολύ πιο αποφασιστικές δράσεις για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής

Στη 24η ετήσια Διάσκεψη του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, που πραγματοποιείται στην Πολωνία, το κύριο θέμα είναι και πάλι ο στόχος που τέθηκε στη διάσκεψη του Παρισιού το 2015 – να περιοριστεί η παγκόσμια θέρμανση στους 2°C σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή. Αλλά ο κόσμος απέχει πολύ από αυτές τις επιτακτικές αλλαγές. Οι Ηνωμένες Έθνες προειδοποιούν ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται παγκόσμια θέρμανση 3° έως 5° βαθμών, και οι αναφερόμενες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου δεν δίνουν καμία ένδειξη για οποιαδήποτε αλλαγή στα υπάρχοντα τάσεις. Οι ειδικοί καλούν για την εισαγωγή ενός είδους «κλιματικής επανάστασης», διαφορετικά φοβούνται καταστροφικές συνέπειες για το κλίμα, το περιβάλλον και την ανθρωπότητα.

Μία από τις κύριες επικρίσεις που ασκεί ο ΟΗΕ προς τις χώρες που συμμετέχουν στην τρέχουσα παγκόσμια συνάντηση είναι ότι οι κυβερνητικοί κλιματικοί στόχοι διαφέρουν πολύ από χώρα σε χώρα και ότι το κλίμα δεν ανήκει στις προτεραιότητες των πολιτικών στόχων των αντίστοιχων κυβερνήσεων.

Είναι απαραίτητο να καθοριστούν συγκεκριμένα βήματα για τον περιορισμό της παγκόσμιας θέρμανσης για κάθε μεμονωμένη χώρα, γιατί μέχρι στιγμής τα συμπεράσματα από τις αναφορές λειτούργησαν περισσότερο ως συστάσεις παρά ως σαφώς καθορισμένες υποχρεώσεις.

 

Νέοι κανόνες

Στη ετήσια συνεδρίαση της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα, ο Γενικός Γραμματέας της παγκόσμιας οργάνωσης, Αντόνιο Γκουτέρες, ζήτησε ακόμα πιο φιλόδοξα μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής. Μια σειρά χωρών, ωστόσο, αντιτίθενται, μεταξύ των οποίων και η Βουλγαρία. Σύμφωνα με τον Γκουτέρες, δεν θα υπάρχει δυνατότητα να επιτευχθεί αυτό που υποσχέθηκαν στο Παρίσι για το 2020. Ταυτόχρονα, η κλιματική αλλαγή είναι μια δυναμική διαδικασία που απαιτεί την επιβολή νέων, πολύ πιο δραστικών μέτρων για τον περιορισμό των διαρκηών συνεπειών στην πολύπλοκη κλιματική κατάσταση.

Στο πλαίσιο της συνάντησης στο Κατοβίτσε, θα παρουσιαστεί ένα «βιβλίο κανόνων», ο σκοπός του οποίου είναι να καθορίσει την τεχνική εφαρμογή της Συμφωνίας του Παρισιού. Οι δυσκολίες πηγάζουν από το γεγονός ότι περισσότερες από 180 χώρες που έχουν υπογράψει τη Συμφωνία του Παρισιού πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα ενοποιημένο σύστημα που θα παρουσιάζει με σαφήνεια τα αποτελέσματα των μέτρων που εφαρμόζονται στον τομέα της κλιματικής αλλαγής. Η διάσκεψη θα καθορίσει ποιες χώρες μπορούν να ενισχύσουν τους στόχους προστασίας του κλίματος στο μέλλον. Όπως προειδοποίησε ο κλιματολόγος Adam Pawloff από τη «Greenpeace», είναι «εξαιρετικά σημαντικό» όχι μόνο να καθοριστούν νέοι στόχοι προστασίας του κλίματος, αλλά και να παρακολουθούνται και να τηρούνται.

Το επίκεντρο της εκδήλωσης θα πέσει στο θέμα του άνθρακα. Δεν είναι τυχαίο που η Πολωνία επιλέχθηκε ως τόπος διεξαγωγής της παγκόσμιας διάσκεψης, όπου το 80% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος με άνθρακα. Αυτό τοποθετεί τη χώρα ανάμεσα στους κορυφαίους ρυπαίντες στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τη συνολική πολιτική της Πολωνίας για την κλιματική αλλαγή, αναμένεται η κατανάλωση άνθρακα να μειωθεί κατά 60% έως το 2030, αλλά στην πράξη αυτές οι συστάσεις είναι σχεδόν ανέφικτες, αν κριθεί από τη δομή της πολωνικής οικονομίας. Παρόλα αυτά, η Πολωνία στηρίζει την ιδέα μιας «δίκαιης μετάβασης» από τα ορυκτά στα καθαρά καύσιμα. Η διοργανώτρια χώρα έχει προτείνει μια διακήρυξη που τονίζει την ανάγκη διασφάλισης ενός μέλλοντος για τους εργαζόμενους που επηρεάζονται από τη μετάβαση.

Η Γερμανία βρίσκεται επίσης υπό κάποια πίεση από την κοινή ευρωπαϊκή κλιματική πολιτική. Η πρόθεση των Γερμανών συμμετεχόντων στη διάσκεψη ήταν να παρουσιάσουν ένα σχέδιο ως εναλλακτική λύση στην κατανάλωση άνθρακα, αλλά η ψηφοφορία για αυτό αναβλήθηκε μέχρι τον Φεβρουάριο, όταν η γερμανική κυβέρνηση αναμένει να επιτευχθεί συμφωνία για το θέμα με όλα τα ομόσπονδα κρατίδια. Προς το παρόν, τα ανατολικά γερμανικά κρατίδια εξακολουθούν να αντιτίθενται στην εξάλειψη του άνθρακα ως κύριας πηγής ενέργειας στις ανεπτυγμένες οικονομίες.

 

Η πολιτική κατάσταση είναι πολύπλοκη

Το συνέδριο στην Πολωνία πραγματοποιείται σε ένα πολύπλοκο πολιτικό περιβάλλον, γιατί μετά τις μεγάλες επιτυχίες στο Παρίσι, ο κόσμος έχει επιστρέψει στην αφετηρία όσον αφορά τις συμφωνημένες ρυθμίσεις στον τομέα του κλίματος.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει μπλοκάρει εντελώς την υλοποίηση των αναληφθέντων δεσμεύσεων, αφού αποχώρησε από τη συμφωνία και απέρριψε τις αναφορές που υπογράφηκαν στο Παρίσι. Το πρόβλημα είναι ότι οι ΗΠΑ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παγκόσμιος ρυπαίντης μετά την Κίνα και οι αποφάσεις τους θα είναι πάντα καθοριστικές. Ο μελλοντικός πρόεδρος της Βραζιλίας, Ζαΐρ Μπολσονάρο, θεωρείται επίσης ένας ριψοκίνδυνος παίκτης που υποστηρίζει σταθερά την αμερικανική θέση. Μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο νέος πρόεδρος σκοπεύει να χαλαρώσει τους τρέχοντες περιορισμούς που εισήχθησαν για την προστασία των τροπικών δασών της Βραζιλίας. Κατά την εκστρατεία του, ο Μπολσονάρο υποσχέθηκε να αποσύρει τη χώρα του από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα και ζήτησε ενεργή υποστήριξη για εταιρείες που ασχολούνται με τον τομέα εξόρυξης και τη γεωργία, των οποίων οι δραστηριότητες επεκτείνονται σε προστατευόμενες περιοχές των απειλούμενων δασών.

Επιπλέον, ημέρες πριν από την έναρξη της 24ης διεθνούς κλιματικής διάσκεψης, παγκόσμια πρακτορεία ειδήσεων ανέφεραν ότι οι Λατινοαμερικανοί είχαν αποσύρει την πρότασή τους να φιλοξενήσουν την επόμενη κλιματική σύνοδο κορυφής.

Ένα άλλο ενδιαφέρον γεγονός είναι ότι κατά τη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας μια ασυνήθιστη συμμαχία μπλόκαρε την κοινή απόφαση όλων των κυβερνήσεων για την έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) από τον Οκτώβριο, που αρχικά παρουσιάστηκε στη Νότια Κορέα. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ δεν ψήφισαν τις αποφάσεις στην έκθεση, η οποία προειδοποιεί για την αύξηση της θερμοκρασίας της Γης. Το έγγραφο αναφέρει επίσης ότι για να διατηρηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας κάτω από 1,5 βαθμούς, απαιτούνται μέτρα που θα οδηγήσουν σε μείωση των εκπομπών άνθρακα κατά 45% έως το 2030.

 

Η θέση της Αυστρίας, που κατέχει την Προεδρία της ΕΕ μέχρι το τέλος του 2018