Για τα είδη ωοφόρων δέντρων, το κλάδεμα πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της χειμερινής νάρκης των δέντρων, αλλά για τα είδη πυρηνόκαρπων αυτό είναι αντενδεικνύμενο, καθώς είναι πιο ευαίσθητα σε τραυματισμούς – σχηματίζονται καρκίνοι και νεκρώσεις, που συνοδεύονται από γομμόση. Τα τραύματα αποτελούν ανοιχτή πύλη για διάφορους παθογόνους παράγοντες. Το κλάδεμα ξεκινά με τα ωοφόρα είδη, ενώ τα πυρηνόκαρπα αφήνονται για το τέλος της περιόδου – τον Μάρτιο, και τα ροδάκινα – στο στάδιο του σχηματισμού των οφθαλμών, λίγο πριν από την άνθηση.
Για τα πυρηνόκαρπα είδη είναι επίσης πολύ σημαντικό να δημιουργηθεί ένα αραιό φυλλώμα με την αφαίρεση των διασταυρούμενων κλαδιών. Η καλή κυκλοφορία του αέρα και η απουσία συγκράτησης υγρασίας εμποδίζουν τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για μολύνσεις από την κορυνοσκωρίακη, την έκφλεξη των ανθών και τη σήψη των καρπών, και άλλες.
κάμπιες της χρυσόουρης νυχτοπεταλούδας (Euproctis chrysorrhoea L.)
Το υγειονομικό κλάδεμα συνεχίζεται για την αφαίρεση βλαστών και κλαδιών με ζημιές, καρκίνους, τυχόν μη φυσικές διευρύνσεις, μαγισσόβεργες (πυκνά αλλά λεπτά κλαδάκια που μοιάζουν με σκούπα), που παρατηρούνται συχνότερα στο δαμάσκηνο. Αφαιρούνται φωλιές των καμπιών της χρυσόουρης νυχτοπεταλούδας (Euproctis chrysorrhoea L.) και της λευκής νυχτοπεταλούδας της αγριοκράταιγου (Aporia crataegi). Συνήθως βρίσκονται στις άκρες των κλαδιών και στην περιφέρεια του φυλλώματος, σχηματισμένες από φύλλα υφανμένα μεταξύ τους με ιστό. Κατά τη διάρκεια αυτών των κλαδεμάτων, τα αυγά της τσαχπίνας (Malacosoma neustria L.) είναι ευδιάκριτα· ταποθέτει η νυχτοπεταλούδα σε σπείρα γύρω από τα λεπτά κλαδάκια και μοιάζουν με ένα μικρό δαχτυλίδι αποτελούμενο από μεγάλο αριθμό γκριζωπών αυγών, κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο. Οι μάζες αυγών της γύπιας νυχτοπεταλούδας (Lymantria dispar) στους κορμούς των δέντρων αποξύνονται επίσης. Οι τραυματικές θέσεις που σχηματίζονται μετά το ξύσιμο καλύπτονται καλύτερα με ειδικό υλικό επικάλυψης τραυμάτων δέντρων οπωρώνων.
Κατά το κλάδεμα, οι οφθαλμοί και οι βλαστοί της μηλιάς μολυσμένοι με αληθινή σηψαλόη αφαιρούνται με περικοπή τους στη βάση τους. Οι άρρωστοι οφθαλμοί διακρίνονται εύκολα από τους υγιείς – είναι πιο μυτεροί και πιο ανοιχτοί, και οι μονοετείς βλαστοί καλύπτονται με ένα ασπριδερό μουχλιασμένο επίχρισμα. Έχουν συντομευμένα μεσοκόμβια και νεκρή κορυφή. Τα κλαδιά εξετάζονται ξανά και αφαιρούνται τυχόν εναπομείναντα μουμιοποιημένοι καρποί, που είναι φορείς πολλών λοιμώξεων. Στη μηλιά και το δαμάσκηνο, θα πρέπει να κλαδεύονται ιδιαίτερα οι κορμοβλαστοί, επειδή ορισμένα παράσιτα διαχειμάζουν πάνω τους.
μόλυνση από πυρκαγιά σε ωοφόρα είδη
Σε περίπτωση καθιερωμένης μόλυνσης από πυρκαγιά σε ωοφόρα είδη το κλάδεμα πραγματοποιείται κατά την περίοδο νάρκης (τους μήνες Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο) σε ξηρό καιρό. Τα άρρωστα κλαδιά κόβονται περίπου 70 cm κάτω από τον τόπο της μόλυνσης και καίγονται μετά την αφαίρεσή τους από το οπωρώνα. Τα εργαλεία κλαδέματος πρέπει να απολυμαίνονται σε 10% χλωρίνη, φορμαλίνη ή απονιτροποιημένο οινόπνευμα.
Αμέσως μετά το κλάδεμα, τα τραύματα με διάμετρο μεγαλύτερη από 2,5 cm καλύπτονται με βαφή λαδοβάμματος, υλικό επικάλυψης τραυμάτων δέντρων οπωρώνων ή έτοιμο στεγανοποιητικό τραυμάτων (πάστα). Αυτό το μέτρο είναι υποχρεωτικό, καθώς περιορίζει την είσοδο δευτερογενούς λοίμωξης και υποστηρίζει τη διαδικασία σχηματισμού κάλλου.
Τα κλαδεμένα κλαδιά αφαιρούνται από το οπωρώνα και καίγονται ή θρυμματίζονται χρησιμοποιώντας θρυμματιστή ξύλου και χρησιμοποιούνται ως οργανικό λίπασμα.
Στις φράουλες, τα φυτά καθαρίζονται και τα ξεραμένα φύλλα συλλέγονται και καίγονται.
Στο σμέουρο, πραγματοποιείται ξεπόρτισμα γύρω από τους θάμνους προκειμένου να θαφτούν τα πεσμένα φύλλα. Όλοι οι βλαστοί και οι κορμοί με διάφορες κηλίδες ή εξογκώματα αποκόπτονται. Πραγματοποιείται ψεκασμός με 2% μίγμα Μπορντό.
Στη μαύρη και την κόκκινη σταφίδα, πραγματοποιείται επίσης ξεπόρτισμα για να θαφτούν τα πεσμένα φύλλα, και αποκόπτονται οι βλαστοί που έχουν μολυνθεί με αληθινή σηψαλόη. Οι κορυφές τους είναι σκουρασμένες και παραμορφωμένες.
Το σχέδιο υγειονομικής καθαριότητας του οπωρώνα περιλαμβάνει επίσης: ξερίζωμα όλων των νεκρών και ασθενών δέντρων, αποκοπή σπασμένων κλαδιών και καθαρισμό φυτικών υπολειμμάτων, χαλάρωση του εδάφους στους κύκλους των δέντρων. Κατά τον σχεδιασμό της κατανομής των καλλιεργειών στο οπωρώνα, θα πρέπει να προβλέπεται η σπορά ή φύτευση νεκταροφόρων φυτών· αυτά παρέχουν καταφύγιο και τροφή για μια σειρά από ωφέλιμα είδη που καταστρέφουν μεγάλο αριθμό επιβλαβών εντόμων και προνυμφών. Μεταξύ των νεκταροφόρων φυτών περιλαμβάνονται η μηδική, το τριφύλλι, το άνηθο, η μέλισσα. Συνιστάται επίσης να υπάρχουν θαμνώδη φυτά στο οπωρώνα, στα οποία μπορούν να φωλιάσουν εντομοφάγα πουλιά.
Ο Εθνικός Γεωργικός Σύμβουλος (Περιφερειακό Γραφείο – Κυustεντίλ), το Ινστιτούτο Γεωργίας – Κυustεντίλ της Γεωπονικής Ακαδημίας προετοίμασαν αρκετά διαδικτυακά πρακτικά σεμινάρια στους πειραματικούς οπωρώνες του Ινστιτούτου Γεωργίας – Κυustεντίλ το 2022 σχετικά με τις βασικές αρχές κλαδέματος για καρποφορία και αναζωογόνηση σε κερασιά και δαμάσκηνο στους πειραματικούς οπωρώνες του Ινστιτούτου Γεωργίας – Κυustεντίλ. Θα παρουσιαστεί το σύστημα διαμόρφωσης «λεπτός αδράχτι» στη μηλιά. Ο Αναπλ. Καθ. Σωτήρωφ, PhD, παρουσιάζει επίσης το σύστημα διαμόρφωσης «λεπτός αδράχτι» στη μηλιά.
