Fruit Logistica – φρούτα και λαχανικά ως καινοτόμα προϊόντα

Οι συζητήσεις για τη μελλοντική Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2020 βρίσκονται εδώ και πολύ καιρό σε εξέλιξη και από όλες τις συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα για το θέμα, γίνεται σαφές ότι ο προϋπολογισμός για αυτή την πολιτική θα μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με τον τρέχοντα, ο οποίος ανέρχεται σε πάνω από 408 δισεκατομμύρια ευρώ. Για να είμαστε απόλυτα ακριβείς, σήμερα το 38% του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ διατίθεται για τη γεωργία. Ένα τεράστιο ποσό που, ανάλογα με το ποσοστό μείωσης, θα επηρεάσει έντονα όλους τους συμμετέχοντες στον αγροτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών.

Ο περιορισμός της χρηματοροής στον αγροτικό τομέα είναι μόνο η μία πλευρά του παγκόσμιου προβλήματος της ασφάλειας τροφίμων· πολύ πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 45% της καλλιεργήσιμης γεωργικής γης στην ΕΕ έχει υποβαθμισμένη ποιότητα εδάφους, και ένα άλλο 40% της γης που παράγει τα τρόφιμα της Ευρώπης είναι μολυσμένο με φυτοφάρμακα ή είναι ακατάλληλο για χρήση. 

Η παραγωγή περισσότερων προϊόντων ενώ ταυτόχρονα προστατεύεται το περιβάλλον και διασφαλίζεται ένα υψηλό βιοτικό επίπεδο για τους αγρότες, ειδικά στην εποχή του κέρδους με οποιοδήποτε κόστος, είναι ένα έργο αδύνατο ακόμη και για τους ιλλονιονιστές. Ακριβώς υπό το σύνθημα «παράγοντας περισσότερα με λιγότερα», το 2012 στο πλαίσιο της ΚΑΠ ξεκίνησε το νέο μέτρο – η Ευρωπαϊκή Συνεργασία για την Καινοτομία (ΕΣΚ) –, ο στόχος της οποίας είναι η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού και βιώσιμου αγροτικού και δασικού τομέα. Σύμφωνα με τους στρατηγικούς αυτού του ολοένα και πιο δημοφιλούς μέτρου, ο πρωταγωνιστικός ρόλος ανατίθεται στην επιστήμη, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Για να είναι επιτυχημένη η σύγχρονη γεωργία, χρειάζεται να δημιουργήσει στενούς δεσμούς με την επιστημονική κοινότητα, η οποία με τη σειρά της υπόσχεται υψηλή αποτελεσματικότητα παρά τις φυσικές και οικονομικές κατακλυσμικές αλλαγές. Και η οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ της έρευνας, των αγροτών, των επιχειρήσεων, των δασικών εκμεταλλεύσεων, της βιομηχανίας τροφίμων και άλλων οργανισμών αργά ή γρήγορα οδηγεί στην εμφάνιση καινοτομιών.

Η καινοτομία ως βασικό εργαλείο για μια επιτυχημένη γεωργία δεν πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως μια εφεύρεση με επαναστατική σημασία, αλλά μάλλον ως ένας νέος τρόπος εργασίας σε ήδη υπάρχουσες εκμεταλλεύσεις και με συγκεκριμένα αγροτικά προϊόντα. Η προσαρμογή καθιερωμένων προσεγγίσεων και πρακτικών σε νέες συνθήκες μπορεί επίσης να γίνει αντιληπτή ως καινοτόμος ανάπτυξη, για παράδειγμα σε αγροτικές περιοχές. Η χρήση νέων ιδεών που βασίζονται στην επιστήμη και την τεχνολογία σε ένα ήδη γνωστό περιβάλλον οδηγεί αναπόφευκτα στη δημιουργία θέσεων εργασίας ή σε άλλες εφαρμογές ήδη γνωστών προϊόντων. Στην πραγματικότητα, ο σύγχρονος όρος «καινοτομία» εισήχθη από τον Αυστριακό οικονομολόγο Γιόζεφ Σουμπέτερ στις αρχές του 20ού αιώνα. Θεωρεί τις καινοτομίες ως «τη δημιουργία νέων συνδυασμών» ή αλλαγές στην ανάπτυξη της αγοράς και της παραγωγής. Σύμφωνα με τον Σουμπέτερ, η έννοια της «καινοτομίας» γίνεται αντιληπτή ως μια αλλαγή που στοχεύει στην εισαγωγή και χρήση νέων τύπων καταναλωτικών αγαθών, μέσων παραγωγής και μεταφοράς, και αγορών. Το τελικό αποτέλεσμα της διαδικασίας είναι η δημιουργία ενός νέου προϊόντος, υπηρεσίας, διαδικασίας ή μορφής οργάνωσης.

Ο τομέας της γεωργίας, όπου η καινοτόμος προσέγγιση προσπαθεί να εισέλθει, είναι ένα ναρκοπέδιο. Από τη μία πλευρά, ο αγροτικός τομέας είναι γνωστός για τον συντηρητισμό του και την αργή λήψη αποφάσεων, ειδικά όταν πρόκειται για εθνική πολιτική. Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει ακόμη τελικά υιοθετημένη νομοθεσία, στην οποία μπορεί κανείς να προσθέσει με ασφάλεια τις διαφορετικές ερμηνείες της έννοιας της «καινοτομίας». Υπό αυτή την έννοια, τα έργα που προσανατολίζονται υπό αυτό το μέτρο υπό τον κοινό παρονομαστή του ΑΑΑ δεν έχουν ακόμη σαφές μέλλον και υπόκεινται σε σκεπτικισμό από την πλευρά των αγροτών. Στη Βουλγαρία, για πρώτη φορά σε αυτήν την προγραμματική περίοδο, το Μέτρο 16.1 για την καινοτομία «Υποστήριξη για τη σύσταση και λειτουργία ομάδων δράσης στο πλαίσιο της ΕΣΚ» θα ανοίξει από 1 Νοεμβρίου έως 15 Δεκεμβρίου 2017. Και ενώ στη χώρα μας αυτό το μέτρο έχει ακόμη να εισαχθεί, στην Ευρώπη μερικές από τις κορυφαίες αγροτικές χώρες ανταγωνίζονται εδώ και χρόνια στη δημιουργία μιας καινοτόμου και δυναμικής εικόνας του αγροτικού τομέα.

Η Fruit Logistica, η διεθνής έκθεση όπου οι παραγωγοί φρούτων και λαχανικών συγχρονίζουν τα ρολόγια τους

Δεν υπάρχει τίποτα αδύνατο στον τομέα των φρούτων και λαχανικών· αυτό ακριβώς επιδεικνύει κάθε χρόνο η διεθνής έκθεση Fruit Logistica, η οποία πραγματοποιείται για μισό αιώνα στην πρωτεύουσα της Γερμανίας. Κατά τη διάρκεια των τριών ημερών της γνωστής έκθεσης το 2017, καταγράφηκε αύξηση 5% στους επισκέπτες. Αυτό ισούται με 75.000 επισκέπτες και 130 χώρες – εκθέτες από όλο τον κόσμο. Το FLIA (Βραβείο Καινοτομίας Fruit Logistica) προσελκύει και πάλι την προσοχή στην φετινή επετειακή έκδοση της Fruit Logistica. Βραβεύει καινοτόμα προϊόντα και λύσεις στον τομέα των φρούτων και λαχανικών, και κορυφαίες παγκόσμιες εταιρείες στον τομέα της φυτικής παραγωγής συχνά κερδίζουν το βραβείο. Το 2008 η πρώτη θέση απονεμήθηκε στη Nunhems – Bayer για την ποικιλία ντομάτας αόριστου σχήματος Intense TM, που αναπτύχθηκε στην Ολλανδία. Μόλις 4 χρόνια αργότερα η Syngenta κέρδισε ένα χρυσό μετάλλιο για την ποικιλία πιπεριάς της Paprika Angello, μια γλυκιά μίνι πιπεριά χωρίς σπόρια.

Τα τελευταία 13 χρόνια, το βραβείο του Βερολίνου έχει καθιερωθεί ως το πιο αξιόλογο βραβείο καινοτομίας στη διεθνή βιομηχανία φρέσκων προϊόντων.

Οι υποψήφιοι το 2017 επιλέχθηκαν και πάλι προσεκτικά και παρουσιάστηκαν στη διεθνή έκθεση φρούτων και λαχανικών. Τα καινοτόμα προϊόντα συνδυάζουν προοπτικές ανάπτυξης, φροντίδα για το περιβάλλον και μια προσπάθεια προσαρμογής στις μεγάλες αγορές φρούτων και λαχανικών. Είναι ενδιαφέρον ότι σε αυτόν τον διαγωνισμό ο νικητής επιλέγεται από τους επισκέπτες, οι οποίοι έχουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν από κοντά με τις τολμηρές και μερικές φορές εκκεντρικές λύσεις του αγροτικού τομέα – φρούτα και λαχανικά.

Σακούλα ντομάτας

Όχι, αυτή δεν είναι μια μαγική σακούλα για παραγωγή ντομάτας, αλλά μια συνηθισμένη πλαστική σακούλα (το πλαστικό σε αυτή την περίπτωση είναι 100% αποικοδομήσιμο) γεμάτη με οργανικό υπόστρωμα για καλλιέργεια θερμοκηπιακών λαχανικών. Οι Βέλγοι στοχεύουν στον περιορισμό της χρήσης ανόργανων λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.

Κίτρινο – το χρώμα της γεύσης

Η νέα ποικιλία μήλου – Shinano Gold – είναι ένας διασταυρούμενος συνδυασμός μεταξύ του Ιαπωνικού μήλου Senshu και του Golden Delicious. Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγής, οι Ιταλοί δημιούργησαν μια ποικιλία που διατηρεί τα μεγάλα και κίτρινα φρούτα του μήλου Golden Delicious, δημοφιλούς παγκοσμίως για τα ζουμερά και γλυκά του φρούτα. Το κύριο πρόβλημα του μήλου Golden Delicious είναι η ευαισθησία του σε ζημιές κατά τη μεταφορά. Οι Ιταλοί αναπαραγωγοί χρησιμοποίησαν αυτό το μειονέκτημα για να δημιουργήσουν, με τη βοήθεια της ιαπωνικής ποικιλίας Shinano Gold, μια νέα ποικιλία μήλου – yello. Τώρα, εκτός από τις γευστικές της ιδιότητες που κληρονόμησε από ευρωπαϊκές ποικιλίες, το yello είναι προικισμένο με την παροιμιώδη ιαπωνική αντοχή σε ζημιές μεταφοράς.

Λαχανικά σπαγγέτι

Για άλλη μια φορά οι Ιταλοί, που σίγουρα ξέρουν πώς να είναι διαφορετικοί και καινοτόμοι, έθεσαν στην αγορά το 2016 μια μηχανή που μετατρέπει λαχανικά όπως τα καρότα, τα κολοκυθάκια και τις γλυκοπατάτες σε ζυμαρικά διαφορετικών σχημάτων και μεγεθών. Με αυτόν τον τρόπο, οι δημιουργοί αυτού του εξοπλισμού επιδιώκουν να ικανοποιήσουν την ανάγκη των καταναλωτών για υγιεινά, εύκολα και γρήγορα στην παρασκευή τρόφιμα.

Καρπούζι χωρίς κουκούτσια με παρατεταμένη διάρκεια ζωής

<