Λαϊκό Ημερολόγιο – Δημητριά

Σύμφωνα με την παράδοση, στις 26 Οκτωβρίου γιορτάζεται ο Αγιος Δημήτριος και τότε αρχίζει ο χειμώνας.

Όπως λέει το ρητό: «Ο Γιώργος φέρνει το καλοκαίρι, ο Δημήτρης – τον χειμώνα». Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Άγιος Δημήτριος είναι ο προστάτης του χειμώνα και του κρύου και είναι ο μεγαλύτερος αδερφός του Αγίου Γεωργίου. Καβαλά ένα κόκκινο άλογο, και από το μακρύ λευκό του γένι πέφτουν οι πρώτες νιφάδες χιονιού – «Όταν έρχεται ο Δημήτρης, έρχεται και το χιόνι».

Στο Δημήτρη τα άροτρα φυλάσσονται σε ξηρό μέρος, τα καυσόξυλα για το χειμώνα στοιβάζονται και αναμένονται οι πρώτες χιονοπτώσεις. Χαρακτηριστικές είναι επίσης οι τρεις ημέρες μετά το Δημήτρη, οι λεγόμενες «Μέρες των Ποντικών», όταν οι νοικοκυραίοι αναλαμβάνουν διάφορες ενέργειες για να προστατέψουν τα τρόφιμα, τα ρούχα και το σιτάρι τους από επιθέσεις ποντικών.

Από το Δημήτρη στον Γεώργιο και από τον Γεώργιο στο Δημήτρη – έτσι ομαδοποιούσαν οι Βούλγαροι τις εποχές. Το όριο μεταξύ των εποχών του έτους είγε γεωργικό χαρακτήρα.

Στις περιοχές των Βαλκανίων, παρατηρούν ότι αν η σελήνη είναι πανσέληνος την παραμονή της γιορτής, οι μέλισσες θα σμηνώσουν και οι κυψέλες θα είναι γεμάτες μέλι, και οι μάνδρες θα είναι γεμάτες αρνιά. Σύμφωνα με το παλιό έθιμο, στις ονομαστικές επισκέπτονται χωρίς πρόσκληση και φέρνουν λευκά λουλούδια για τον εορτάζοντα, ώστε ο χειμώνας να είναι ήπιος. Τα λουλούδια τυλίγονται με κόκκινη κλωστή για να είναι οι εορτάζοντες υγιείς. Στο Δημήτρη, το γιορτινό τραπέζι περιλαμβάνει κουρμπάνι ή στιφάδο από αρνίσιο κρέας και κοτόπουλο ραγκού – από κόκορα αν ο εορτάζων είναι άνδρας, και από κότα αν είναι γυναίκα. Σερβίρονται λαχανικά. Στο τραπέζι τοποθετούνται επίσης διάλες λιχουδιές του φθινοπώρου – βραστό καλαμπόκι, παστέλι, μηλόψωμο ή ψητά μήλα, γλασαρισμένα πράσινα σύκα και κολοκύθα.

Σε αυτή την ημέρα γιορτάζουν ονομαστικά: Δημήτρης, Δημητσλάβα, Δημητρίνα, Δημητρία, Δήμητρα, Δήμας, Δίμκα, Δίμτσος, Δημάνα, Μίτκος, Μήτρα, Μίτκα, Μητράνα, Μήτας, Διαν/α, Διαν/α, Δράγα, Δράγος