Η αποφλοίωση είναι μια ευρέως διαδεδομένη ασθένεια μεγάλης οικονομικής σημασίας που προσβάλλει τα σπορόφυτα όλων των λαχανικών. Διακρίνονται δύο τύποι: η λεγόμενη ψευδής αποφλοίωση, που προκύπτει από δυσμενές μικροκλίμα, και η πραγματική αποφλοίωση, που προκαλείται από παθογόνα εδαφικά μύκητες.
1. Ψευδής αποφλοίωση. Προκαλείται από υψηλές θερμοκρασίες και υπερθέρμανση του επιφανειακού εδαφικού στρώματος. Μετά την εξαγωγή του φυτού, διαπιστώνεται ότι το στέλεχος είναι υγιές κάτω από την κατεστραμμένη περιοχή.
2. Πραγματική αποφλοίωση. Προκαλείται από εδαφικά μυκητοπαθογόνα (Pythium, Rhizoctonia, Phytophthora). Τα πρώτα συμπτώματα είναι η υποεπίδαφη κοπή, που οδηγεί στο θάνατο των βλασταρούχων σπόρων. Μετά την εμφάνιση, εμφανίζεται ένα υγρό στίγμα στη βάση του στελέχους, το οποίο επεκτείνεται σε δακτύλιο, σκοτεινιάζει, λεπταίνει και ο ιστός σαπίζει. Τα φυτά μαραίνονται και πέφτουν σαν να έχουν κοπεί, από όπου και παίρνει το όνομά της η ασθένεια. Αρχικά πεθαίνουν μεμονωμένα φυτά, έπειτα τα γειτονικά τους, και ούτω καθεξής, σχηματίζοντας στίγματα διαφόρων μεγεθών που είναι εστίες μόλυνσης. Η εμφάνιση, η ανάπτυξη και η εξάπλωση της αποφλοίωσης ευνοούνται από τις συνθήκες καλλιέργειας – υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες, υψηλή υγρασία του εδάφους ή ξηρασία, λίπανση με υψηλά ποσοστά αζώτου, υψηλή συγκέντρωση αλάτων, ανεπαρκές φως, υπερβολική πυκνότητα φυτών.
Ο έλεγχος της αποφλοίωσης στα σπορόφυτα είναι πολύπλοκος: εξάλειψη της πρωτογενούς μόλυνσης, χρήση απολυμασμένων σπόρων, σπορά σε απολυμασμένα μείγματα κοπριάς-εδάφους, διασφάλιση βέλτιστης πυκνότητας φυτών, διατήρηση ενός βέλτιστου μικροκλίματος στις εγκαταστάσεις παραγωγής σπορόφυτων, με τη διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ νύχτας και ημέρας να μην υπερβαίνει τους 6–8°C. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, η άρδευση μειώνεται και τα σπορόφυτα καλύπτονται με ξηρό μείγμα. Κατά την καλλιέργεια σπορόφυτων σε εξωτερικά κήπους, θα πρέπει να επιλέγονται καλά αποστραγγιζόμενα εδάφη σε αεράδες τοποθεσίες.
Σε περίπτωση εμφάνισης πραγματικής αποφλοίωσης, τα άρρωστα φυτά μαζί με τα γειτονικά υγιή αφαιρούνται και καταστρέφονται, και οι κηλίδες αρδεύονται με 2% διάλυμα θειικού χαλκού ή νιτρικού αμμωνίου. Για τον έλεγχο των αιτιολογικών παραγόντων της ασθένειας, τα φυτά ποτίζονται με διαλύματα μυκητοκτόνων που είναι εγγεγραμμένα για το σκοπό αυτό: Proplant 722 SL 0,1% με ποσοστό εργαζόμενου διαλύματος 5 l/m². Τρεις εφαρμογές Topsin M 70 WP 0,15% για αγγούρια και ντομάτες σε θερμοκήπια: I – 3 ημέρες πριν από την πικετοποίηση στα 3 l/m², II – 3 ημέρες πριν από τη μεταφύτευση στα 50 ml διάλυμα ανά φυτό, III – 10 ημέρες μετά τη μεταφύτευση στα 200 ml διάλυμα ανά φυτό. Για καλύτερη αποτελεσματικότητα έναντι όλων των αιτιολογικών παραγόντων της αποφλοίωσης, συνίστανται επίσης συνδυασμοί των υποδεικνυόμενων μυκητοκτόνων. Όταν χρησιμοποιούνται μη απολυμασμένα μείγματα κοπριάς-εδάφους, πριν από τη σπορά των σπόρων, η κλίνη τους επιστρώνεται με 3–4 g/m² οξυχλωριούχου χαλκού ή Funguran, και μετά το κάλυψή τους, αρδεύεται με 0,5% μίγμα Μπορντό.
